Në rreshtat në vazhdim, do ti qasemi njërës nga historitë më të bukura të Kuranit, të cilën Zoti e shtjellon në një sure të vetme. Në këtë qasje, ne do të eksplorojmë jetën e dy profetëve të nderuar, atë të Jusufit, birit të Jakubit alejhi selam dhe atë që ndodhi me vëllezërit e tij. Gjatë historisë së Jusufit alejhi selam, do të cekim dhe pjesë nga jeta e Jakubit birit të Is’hakut, birit të Ibrahimit alejhi selam.
Surja Jusuf, në të cilën trajtohet e gjithë historia e këtij profeti, i është shpallur profetit Muhamed alejhi selam në Meke. Ajo sjell në mendje vuajtjet dhe mundimet që kaloi profeti Jusuf alejhi selam. Në përgjithësi, të gjithë suret që janë shpallur në Meke, përmbajnë qortime, paralajmërime dhe kërcënime. Ndërkohë që diçka e tillë nuk ndodh në suren Jusuf dhe jo vetëm kaq. Surja Jusuf i fal lexuesit kënaqësi dhe çlodhje. Në kundërshti me historitë e tjera të profetëve, të cilët përfundonin me ndëshkimin e Zotit, historia e Jusufit alejhi selam, pas sprovave të njëpasnjëshme, ka një përfundim të lumtur dhe të gëzuar.
Lidhur me këtë fakt, thotë Ata, një nga dijetarët e brezit të tabi’inëve:“çdo i brengosur që e dëgjon historinë e Jusufit alejhi selam, pas saj do të ndjehet më i lehtësuar.“
Surja Jusuf iu shpall Profetit alejhi selam pas sures Hud, në të cilën ceken shumë emra profetësh dhe ndëshkimi me të cilin Zoti i shkatërroi popujt e tyre.
Surja Jusuf, iu shpall profetit Muhamed alejhi selam në vitin që njihet ndryshe „viti i dëshpërimit“, pasi në këtë vit, ndërroi jetë Ebu Talibi, xhaxhai i Profetit alejhi selam. Ai e kishte rritur Profetin alejhi selam, e kishte mbajtur dhe edukuar në shtëpinë e tij dhe e donte shumë atë. Veç kësaj, ai ishte personi që e mbronte Profetin alejhi selam më shumë se kushdo tjetër nga dashakeqët. Vetë Profeti alejhi selam e pohon diçka të tillë në një hadith, ku thotë:“Kurejshët nuk më kanë lënduar derisa vdiq Ebu Talibi.“
Tre ditë pas vdekjes së Ebu Talibit, Profetit alejhi selam i vdes dhe një njeri tjetër shumë i dashur, gruaja e tij Hadixheja, Zoti qoftë i kënaqur me të. Ajo ka qenë gruaja e Profetit alejhi selam në këtë botë dhe do të jetë gruaja e tij edhe në xhenet. Ajo është etiketuar si zonja e grave në xhenet. Një ndër femrat dhe gratë më të mira që kanë ecur mbi faqen e tokës. Thotë Profeti alejhi selam në një hadith:“Ka shumë burra që kanë qenë të përsosur, por nga gratë kanë qenë vetëm katër:“Asija, gruaja e faraonit, Merjeme vajza e Imranit, Hadixheja vajza e Huvejlid dhe Fatimeja vajza e Muhamedit.“
Profeti alejhi selam u hidhërua dhe u dëshpërua shumë për vdekjen e dy personave më të dashur të tij. Duke i shpallur historinë e profetit Jusuf alejhi selam, sikur Zoti i thoshte: Mos u mërzit, pasi pas vështirësive vjen lehtësimi. Historia e Jusufit alejhi selam mbart në vetvete shumë vlera, dobi dhe përfitime.
Të gjithë historitë e tjera të profetëve, janë të shpërndara dhe të pa sistemuara, gjë e cila e vështirëson shumë punën e studiuesve dhe hulumtuesve. Historia e Musait alejhi selam për shembull, është e shpërndarë në shtatëdhjetë e tre vende në Kuran. Kurse historia e Jusufit alejhi selam është përmendur e gjitha në një sure dhe të gjithë ngjarjet ndjekin rrjedhën e tyre njëra pas tjetrës.
Thotë imam Kurtubiu:“Zoti i lartësuar i ka cekur në Kuran tiparet e të gjithë profetëve në vende e forma të ndryshme por me përmbajtje të njëjtë, plot retorikë dhe elokuencë – lidhur me historinë e Ibrahimit alejhi selam dhe tre melekëve mysafirë, në një ajet thuhet se ai u solli një viç të majmë dhe në një ajet tjetër që u solli një viç të pjekur. Kështu, ne kuptojmë që viçi ishte i majmë dhe i pjekur – Ndërkohë që historinë ë Jusufit alejhi selam, Zoti e ka rrëfyer të tërën në një sure të vetme.“ Zoti e ka prezantuar mrekullinë kuranorë si në rrëfimet e shpërndara, ashtu dhe në ato të cekura në një sure.
Historia e Jusufit alejhi selam në Kuran, fillon me këto fjalë:
„Elif, Lam, Ra. Këto janë vargjet e Librit të qartë! Ne e zbritëm këtë Kuran në gjuhën arabe, për ta kuptuar ju. Ne të tregojmë ty (Muhamed) historinë më të bukur përmes shpalljes së këtij Kurani, ndonëse ti, me të vërtetë, nuk ke qenë në dijeni më parë. Kur Jusufi i tha babait të vet:“O babai im! Unë pashë në ëndërr njëmbëdhjetë yje, Diellin dhe Hënën! I pashë të më përuleshin në sexhde”, ai i tha:“O biri im! Mos ua trego ëndrrën tënde vëllezërve të tu, që të mos kurdisin ndonjë gjë kundër teje, sepse, vërtet, djalli është armik i hapët i njeriut.“(Jusuf, 1-5)
Ëndrra, është ajo që i fjeturi sheh në gjumë. Jusufi alejhi selam kishte parë në ëndërr njëmbëdhjetë yje, diellin dhe hënën, të cilët i përuleshin. Kur e dëgjoi këtë ëndërr babai i Jusufit alejhi selam, Jakubi, edhe pse nuk kishte njohuri mbi interpretimin e ëndrrave, e kuptoi që diçka e tillë ishte nder dhe ogur i bardhë për Jusufin alejhi selam. Duke konstatuar xhelozi dhe smirë tek vëllezërit e Jusufit alejhi selam, Jakubi alejhi selam e këshilloi Jusufin alejhi selam që këtë ëndërr të mos ia rrëfejë asnjërit prej vëllezërve. Jusufi alejhi selam kishte njëmbëdhjetë vëllezër, prej të cilëve vetëm Benjamini ishte vëllai i tij për nënë dhe baba. Kurse të tjerët, gjashtë ishin nga e njëjta nënë dhe katër fëmijë nga dy robëresha të Jakubit alejhi selam. Benjamini ishte fëmija më i vogël dhe nuk kishte xhelozi për Jusufin alejhi selam, ndërkohë që gjithë të tjerët e xhelozonin. Kjo xhelozi e kishte burimin tek dashuria e madhe që demonstronte Jakubi alejhi selam sidomos ndaj Jusufit alejhi selam, mandej ndaj Benjaminit. Nuk ka ndonjë gjë të keqe nëse babai apo nëna kanë preferenca dhe disa fëmijë i duan më shumë se të tjerët. E keqe është kur prindi e shfaq dhe e demonstron këtë, ua prezanton këtë ndjenjë dhe fëmijëve të tjerë. Profeti Muhamed alejhi selam na mëson që fëmijët t’i trajtojmë me barazi dhe drejtësi, edhe pse disa mund t’i duam më shumë se të tjerët. Kjo, për të shmangur zilinë dhe xhelozinë mes tyre.
Jakubi alejhi selam ishte lidhur me Jusufin alejhi selam aq shumë saqë nuk qëndronte asnjë moment pa të. Sa herë që Jusufi alejhi selam dilte të luajë dhe të argëtohet, Jakubi alejhi selam i shkonte pas.
„Dhe kështu, Zoti yt të ka zgjedhur ty dhe të mëson shpjegimin e ëndrrave dhe e plotëson dhuntinë e Vet ndaj teje dhe familjes së Jakubit, ashtu siç e ka plotësuar më parë ndaj të parëve tu, Ibrahimit dhe Is’hakut. Pa dyshim, Zoti yt është i Urtë dhe i Gjithëdijshëm”. (Jusuf, 6)
Zoti i lartësuar e përzgjodhi Jusufin alejhi selam mes gjithë vëllezërve të tij dhe gjithë njerëzve të kohës, që ta dërgojë si profet. Ai do i mësojë interpretimin e ëndrrave dhe do të derdhë mbi të mirësi e begati të pafund.
Lidhur me shkakun që Profetit alejhi selam iu shpall surja Jusuf, thuhet se hebrenjtë e pyetën atë mbi profetin Jusuf alejhi selam dhe menjëherë iu shpall kjo histori në formën e saj më të plotë. Hebrenjtë nuk e posedojnë historinë të plotë siç është në Kuran.
„Për të gjithë ata që pyesin, në historinë e Jusufit dhe të vëllezërve të tij, ka shumë mësime.– për hebrenjtë që pyetën dhe për të gjithë njerëzit e tjerë, historia e Jusufit alejhi selam përcjell koncepte dhe mësime të dobishme – Vëllezërit e tij thanë: “Jusufi dhe vëllai i tij, janë më të dashur se ne për babanë tonë, ndërkohë që ne jemi një grup i tërë. Babai ynë, me të vërtetë, po gabon rëndë. – kjo ishte mungesë respekti dhe etike karshi babait të tyre – Vriteni Jusufin ose braktiseni në ndonjë vend të largët, se pastaj babai juaj do të kthehet nga ju dhe, pas kësaj, do të bëheni njerëz të mirë”. (Jusuf, 8-9)
Gjatë diskutimeve me njëri-tjetrin, njëri nga dhjetë vëllezërit propozoi që ta heqin qafe Jusufin alejhi selam. Një tjetër, Jehodha, e kundërshtoi këtë propozim pasi e konsideroi diçka shumë të rëndë, ata do të vrisnin vëllain e tyre. Ai vetë propozoi që ta syrgjynosin diku larg. Ata vendosën të kryejnë një krim dhe më pas të pendohen. Ta vrasim ose ta syrgjynosim, pastaj pendohemi tek Zoti.
Me këtë rast, shtrohet pyetja: A pranohet pendimi i atij që synon të veprojë një gjynah apo krim dhe pastaj të pendohet?
Dijetarët myslimanë e kanë shqyrtuar këtë mesele dhe kanë arritur në përfundimin se: Porta e pendimit është e hapur në çdo kohë. Zoti pret çdo natë që të pendohet gjynahqari i ditës dhe pret çdo ditë që të pendohet gjynahqari i natës. Porta e pendimit qëndron e hapur për këdo që shpreh dëshirën të pendohet. Vetë Zoti i lartësuar e pranoi pendimin e vëllezërve të Jusufit alejhi selam. Por në një rast të tillë, rreziku qëndron në faktin se njeriu mund ta veprojë gjynahun dhe të vdesë para se të pendohet.
Jehodha propozoi që ta hedhin në një pus, përgjatë rrugës që kalojnë karvanët:“Njëri prej tyre tha: “Mos e vrisni Jusufin, por hidheni në fund të ndonjë pusi; do ta marrë ndonjë karvan; nëse përnjëmend doni të bëni diçka me atë”. (Jusuf, 10)
Vëllezërve të tjerë u erdhi për shtat ky propozim. Menjëherë ata vajtën tek babai i tyre Jakubi alejhi selam dhe i kërkuan ta lejojë Jusufin alejhi selam t’u bashkohet në kullotjen e deleve. Siç e thamë, Jakubi alejhi selam nuk qëndronte dot pa Jusufin alejhi selam, kështu që nuk e lejonte të dalë jashtë shtëpisë.
„Ata thanë: “O babai ynë! Përse për Jusufin nuk ke besim te ne?! Në të vërtetë, Ne i dëshirojmë çdo të mirë atij. Dërgoje nesër me ne që të argëtohet dhe të luajë. Të sigurojmë se do ta ruajmë. (Babai) tha: “Unë brengosem po ta merrni dhe kam frikë se mos do ta hajë ujku, ndërkohë që ju s’do ta keni mendjen tek ai.” Jakubi alejhi selam u tregoi mbi mallin dhe dashurinë që ndjente për Jusufin alejhi selam, gjë të cilën e pasoi dhe me frikën që kishte se mos e gjen diçka e keqe, sulmohet nga ndonjë ujk në shkretëtirë. – Ata thanë: “Si do ta hajë ujku, kur ne jemi një grup i fortë! Atëherë, me të vërtetë që ne do të ishim të humbur”. (Jusuf, 11-14)
Dhjetë vëllezërit insistuan në kërkesën e tyre, derisa në fund Jakubi alejhi selam u dorëzua dhe pranoi ta dërgojë Jusufin alejhi selam me ta.
Sipas rrëfenjave të ndryshme, thuhet se gjatë rrugës vëllezërit e rrahën Jusufin alejhi selam, e shanin dhe e ofendonin. Me të arritur tek pusi, të gjithë ishin të një mendimi që ta hedhin brenda tij. Ndërkohë që po e zbrisnin në pus, para se të mbërrijë në fund të pusit, Jusufi alejhi selam qëndron mbi një gur të dalë. I vetëm në pusin e thellë dhe të frikshëm, Jusufi alejhi selam do të frymëzohej nga Zoti.
„Ne i shpallëm Jusufit: “Ti do t’i lajmërosh ata për këtë vepër, pa e vënë re ata (që ti je Jusufi).” (Jusuf, 15)
Kjo ishte një garanci për Jusufin alejhi selam nga ana e Zotit, se së shpejti do të dalë nga pusi dhe se do të takohet sërish me vëllezërit e tij mëkatarë.
„Dhe në mbrëmje ata shkuan te babai i tyre, duke qarë.“ (Jusuf, 16)
Dijetari mysliman, El-amesh, një herë ndodhej me kadiun e shquar dhe të drejtë, Shurejh. Në një çast, vjen një grua t’i ankohet kadiut për një çështje dhe teksa fliste qante me dënesë. Kadiu Shurejh e dëgjonte dhe nuk i fliste fare. El-amesh ndërhyn në një moment dhe i thotë kadiut:“A nuk e sheh si i rrjedhin lotët dhe qan?!“ Kadiu iu përgjigj:“Edhe vëllezërit e Jusufit vajtën në mbrëmje tek babai i tyre duke qarë. Drejtësia nuk ka të bëjë me të qarën.“
„Thanë: “O babai ynë, ne shkuam të vrapojmë e Jusufin e lamë te rrobat tona, andaj e hëngri ujku. Por ti nuk na beson, edhe sikur të themi të vërtetën”. (Jusuf, 17)
Me këto fjalë, ata demaskuan veten, pasi i thanë që nuk do na besosh edhe sikur të të themi të vërtetën.
„Dhe sollën këmishën e tij të përgjakur, me gjak të rremë. – Tregon Abdullah ibnu Abasi:“Dhjetë vëllezërit therën një dele dhe me gjakun e saj përlyen këmishën e Jusufit alejhi selam, që t’a kenë si provë para babait se e ka shqyer ujku.“ – Me ta parë Jakubi alejhi selam e kuptoi dhe u tha:“Sa ujk zemërmirë paska qenë! Paska ngrënë gjithë djalin tim dhe i paska kursyer këmishën?!“ – Ai tha: “Nuk është kështu, por ju keni sajuar diçka (tjetër nga sa thoni). Por, durim! Allahut i kërkoj ndihmë kundër asaj që po tregoni ju”. (Jusuf, 18)

Jusufi alejhi selam në pus
„(Ndërkohë në pus) erdhi një karvan. Ata dërguan ujëmbartësin e vet dhe ai lëshoi kovën e tij dhe thirri:“O sa gëzim! Qenka një djalë!” Ata e fshehën atë si plaçkë tregtie, por Allahu e dinte mirë çfarë bënin ata.“ (Jusuf, 19)
Asokohe Jusufi alejhi selam ishte vetëm dymbëdhjetë vjeç. Me të parë litarin që u lëshua poshtë për ujë, Jusufi alejhi selam u kap pas tij derisa doli lart në sipërfaqe. Kur e panë Jusufin alejhi selam të dalë nga pusi, u gëzuan shumë. Veçse doli një djalosh që mund të shitej si skllav, ata u habitën dhe me hijeshinë e Jusufit alejhi selam. Ata e morrin dhe e fshehën bashkë me mallrat e tjerë. Këtë e bënë pasi menduan se mund të ketë humbur dhe familjarët e kërkojnë, ndërkohë që ata donin ta shesin. Karvani i tyre vinte nga Medjeni (Jordani) dhe ishte drejtuar për në Egjipt. Me të shkelur në Egjipt e shitën menjëherë kundrejt një çmimi të ulët.
„Ata e shitën Jusufin me një çmim të ulët, veç disa grosh, pa pasur fare lakmi (për para).“ (Jusuf, 20)
Tregon Ibnu Abasi:“Ata e shitën Jusufin alejhi selam për njëzet dërhemë.“
Një çmim kaq i ulët për një djalosh të ri dhe të hijshëm si Jusufi alejhi selam ishte nga frika që kishin se mos demaskoheshin.
Ai që e bleu Jusufin alejhi selam ishte Azizi, titull që i përkiste ministrit të financave asokohe në Egjipt.
„Një njeri nga Egjipti që e bleu, i tha gruas së vet: “Bëja të këndshëm qëndrimin këtu. Ndoshta do të na shërbejë ose do ta birësojmë!“ (Jusuf, 21)
Duke qenë se Azizi ishte i paaftë për të lindur fëmijë dhe impotent, mendoi ta birësojnë dhe ta kenë si djalin e tyre. kështu, Jusufi alejhi selam rritet në pallatin e ministrit të financave të Egjiptit, si djali i Azizit. Me kalimin e viteve, Jusufi alejhi selam filloi të merret dhe me administrimin e çështjeve të pallatit të Azizit, gjë e cila e aftësoi.
„Dhe kështu, Ne e vendosëm Jusufin në atë tokë të bukur dhe i mësuam shpjegimin e ëndrrave. Allahu ka kontroll dhe fuqi të plotë mbi çështjet e Tij, por shumica e njerëzve nuk e dinë.“ (Jusuf, 21)
Gjithë ky privilegj, Jusufit alejhi selam i erdhi pas sprovës së madhe dhe shitjes si skllav.
„Kur Jusufi arriti moshën e pjekurisë, Ne i dhamë aftësinë e të gjykuarit dhe dituri. Kështu i shpërblejmë Ne punëmirët.“ (Jusuf, 22)
Jusufi alejhi selam u rrit dhe hodhi shtat si burrë i pjekur, nuk adhuroi kurrë idhujt, nuk pati sjellje perverse dhe Zoti e kishte pajisur me gjykim të shëndoshë dhe dijeni të gjera. Në këtë periudhë, Zoti e etiketon Jusufin alejhi selam si djalosh i ditur, i urtë dhe punë mirë. Nëse një i ri gëzon këto tipare, është e pamundur që të hedhë qoftë dhe një hap në rrugën e ligësisë.

Jusufi alejhi selam në sprovë
Kur mbushi shtatëmbëdhjetë vjeç, hijeshia e Jusufit alejhi selam s’kishte të krahasuar. Mbi hijeshinë e tij, disa interpretues të Kuranit thonë me ekzagjerim:“Sa herë që ecte përbri një muri, reflektonte dritë mbi mur.“
Por ajo që është e ditur nga të gjithë është se Jusufi alejhi selam gëzonte hijeshi të rrallë. Profeti Muhamed alejhi selam tregon mbi udhëtimin e tij natën e Miraxhit:“…u takova dhe me Jusufin alejhi selam, të cilit i ishte dhënë gjysma e hijeshisë.“
Interpretuesit e Kuranit thonë:“Zoti e ka ndarë bukurinë dhe hijeshinë në dy pjesë, njërën ua shpërndau njerëzve dhe krijesave të tjera, kurse tjetrën ia dha Jusufit alejhi selam.“
Nëse kjo është hijeshia dhe bukuria e Jusufit alejhi selam, ç’mund të mendojmë për hijeshinë, bukurinë dhe madhështinë e Krijuesit të Jusufit alejhi selam!
Gruaja e Azizit alejhi selam, duke jetuar përditë me këtë hijeshi të rrallë, u tundua dhe u dha pas Jusufit alejhi selam duke dashur ta çojë në shtrat. Për t’ia arritur qëllimit, ajo e joshte çdo ditë Jusufin alejhi selam, i fliste me përkëdheli dhe nuk e fshihte pasionin tundues.
„Por ajo në shtëpinë e së cilës gjendej ai, nisi t’a joshë në kundërshtim me dëshirën e tij. Ajo ia mbylli të gjitha dyert dhe i tha:“Jam e gatshme për ty! Kurse ai tha: “Allahu më ruajt! Me të vërtetë, padroni është kujdesur për mua dhe, pa dyshim, keqbërësit nuk do të shpëtojnë kurrë”. (Jusuf, 23)
Si mund t’ia bëj diçka të tillë, atij që është kujdesur për mua si për djalin e tij? a nuk është kjo një vepër e ligë dhe e keqe?
Duket qartë që Jusufi alejhi selam e refuzoi këtë propozim që në fillim dhe se as që e kishte çuar në mendje diçka të tillë. Zoti i kishte dhënë pjekuri dhe urtësi Jusufit alejhi selam, gjë e cila e bënte të respektojë kufijtë dhe të mos i shkojë mendja tek përdhosja e nderit të tjetrit, aq më tepër të dikujt që i kishte bërë mirë. Këtë e theksojmë, pasi ka disa dijetarë që pretendojnë se edhe Jusufi alejhi selam ushqeu të njëjtën ndjenjë për gruan e Azizit dhe se u dha pas saj.
„Ajo e dëshiroi atë; por edhe Jusufi do ta kishte dëshiruar atë, sikur të mos kishte parë provën e Zotit të vet. “ (Jusuf, 24)
Për ta shtjelluar dhe kuptuar më mirë atë që ndodhi, le të marrim një shembull. Jam duke ecur rrugës dhe po të mos më kishte kapur filani për krahu, do të kisha rënë në një puset të hapur. Pra, unë nuk rashë në puset, sepse dikush më kapi dhe më largoi prej saj. E njëjta gjë ndodhi dhe me Jusufin alejhi selam, i cili nuk u dha pas gruas së Azizit, as që e dëshiroi dhe as që nuk i vajti në mendje një vepër e tillë. Kjo, sepse ai konstatoi dhe pa një provë nga ana e Zotit. Ajo që pohojnë disa interpretues të Kuranit se edhe Jusufi alejhi selam e dëshiroi, madje u shtri në shtrat me të, por pasi pa një provë nga Zoti u ngrit dhe e braktisi. Diçka e tillë nuk mund ta pranojmë për një besimtar të devotshëm, e si mund ta pranojmë për një nga profetët e Zotit të lartësuar, i cili e dinte se marrëdhëniet jashtëmartesore janë padrejtësi dhe vepër e ligë?!
Fjalët:“Allahu më ruajt! Me të vërtetë, padroni është kujdesur për mua dhe, pa dyshim, keqbërësit nuk do të shpëtojnë kurrë” Jusufi alejhi selam i tha menjëherë sa dëgjoi propozimin e gruas së Azizit. E e refuzoi këtë vepër pa i dhënë mundësi vetes as që të mendohet dhe ta pleqërojë. Situata dhe joshja ishte aq e madhe, saqë të paktën Jusufi alejhi selam mund dhe ta çonte ndërmend një vepër të tillë. Nëse dikush është agjërueshëm në Ramazan dhe në pikën e vapës ku e ka mbërthyer etja, para i shfaqet një gotë me ujë të ftohtë, menjëherë mendon „ah sikur ta pija që të shuaj etjen!“ Megjithatë, ai refuzon, pasi është agjërueshëm. Jusufi alejhi selam as që e çoi ndërmend një vepër të tillë, pasi pa një provë dhe argument nga ana e Zotit. Po çfarë pa Jusufi alejhi selam?
Në fakt, nuk dihet me saktësi se çfarë ishte, por ishte diçka që ia ndërpreu dhe mundësinë për ta çuar ndërmend një ligësi të tillë. Disa interpretues të Kuranit, mendojnë se Jusufi alejhi selam pa Xhibrilin alejhi selam. Interpretues të tjerë mendojnë se pa të atin duke kafshuar gishtin. Të tjerë mendojnë se pa padronin dhe burrin e Zulejhasë që po hynte në shtëpi. Kurse disa interpretues të tjerë mendojnë se Jusufi alejhi selam pa të shkruar mbi mur fjalët „ajo është shfrenim dhe rrugë e shëmtuar!“ (Isra, 32)
Këto ishin disa mendime të interpretuesve të Kuranit, të cilat nuk mbështeten në ndonjë hadith të Profetit alejhi selam. Gjithë sesi, ajo që na intereson është se Jusufi alejhi selam pa diçka që ia largoi edhe mundësinë për të menduar rreth gruas së Azizit.
„Kështu e larguam nga e keqja dhe vepra e shëmtuar, sepse ai, në të vërtetë, ishte nga robërit Tanë të sinqertë.“ (Jusuf, 24)
Zoti e mbrojti Jusufin alejhi selam nga vepra e ligë dhe të menduarit mbi këtë vepër. Sinqeriteti është një moral dhe vyrtit tjetër i Jusufit alejhi selam, që ceket në këtë ajet.
Edhe pse Jusufi alejhi selam refuzoi të flerë me gruan e Azizit, ajo nuk u dorëzua, por vazhdoi me joshjet e saj. Duke parë këtë, Jusufi alejhi selam u nis të dalë me vrap jashtë. Ajo iu qep nga pas, sikur bënin gara me njëri-tjetrin për tek dera. „Që të dy vrapuan nga dera dhe ajo ia shqeu këmishën atij nga mbrapa.“ (Jusuf, 25)
Jusufi alejhi selam rrekej të hapë derën, ndërkohë që gruaja e Azizit rrekej ta kthejë mbrapsht duke e tërhequr nga pas. Në një çast, ajo ia shqyen këmishën Jusufit alejhi selam duke e tërhequr. Në atë moment, dera hapet me çelës nga jashtë dhe hyn Azizi i cili sheh të shoqen e zbukuruar, e cila u gjend ngushtë, dhe Jusufin alejhi selam. Duke dashur të largojë dyshimet dhe akuzat, ajo ndërhyri menjëherë dhe tha:““Çfarë dënimi meriton ai që kërkon t’i bëjë të keqe gruas sate – por nga frika se mos e vrasin Jusufin alejhi selam, pasi vazhdonte ta dojë, ajo caktoi dhe dënimin që përjashtonte vrasjen – përveç burgosjes apo dënimit të dhembshëm?” (Jusuf, 25)
Jusufi alejhi selam ndërhyri dhe u mbrojt duke treguar të vërtetën:“Ajo provoi të më joshte”.
Këtu, ndërhyn një person i tretë, mbi të cilin ka mendime të ndryshme kush mund të ketë qenë. Kurani mjaftohet duke e etiketuar si dëshmitar. „Një dëshmitar (që u gjend aty), pohoi: “Nëse këmisha e tij është shqyer përpara, atëherë ajo thotë të vërtetën, kurse ai gënjen. Por, nëse këmisha e tij është shqyer prapa, atëherë ajo gënjen, ndërsa ai thotë të vërtetën.“ (Jusuf, 26-27)
Lidhur me këtë dëshmitar, ekzistojnë dy mendime. Mendimi i parë, është se ai ishte një foshnje i cili foli dhe tregoi se ishte gruaja e Azizit ajo që e joshi Jusufin alejhi selam. Mendimi i dytë është se ai ishte djali i xhaxhait të Azizit. Ai propozoi të verifikohej nëse këmisha ishte grisur nga para apo nga pas. Nëse ishte grisur tek pjesa e kraharorit, Jusufi alejhi selam ishte fajtor. Në të kundërt, ishte gruaja fajtore.
„Kur burri i saj pa se këmisha e Jusufit ishte shqyer nga mbrapa, tha: “Patjetër që kjo është një nga dredhitë tuaja (të femrave). Në të vërtetë, dredhitë tuaja janë të mëdha!“ (Jusuf, 28)
Azizi i përkiste shtresës aristokrate, shtresë e cila nuk i kushton rëndësi çështjes së nderit. Nga fjalët e mëposhtme, duket qartë se atij as që iu skuq fytyra për atë që kishte ndodhur, por tha:“Ti, o Jusuf, largohu nga kjo! Kurse ti (gruaja ime), kërko falje për këtë gjynah, sepse, në të vërtetë, ti je fajtore”. (Jusuf, 29)
E tillë është jeta aristokrate në përgjithësi, ku nderi i familjes nuk ka rëndësi dhe burri shndërrohet në brinar. Madje, Azizi as që e dëboi Jusufin alejhi selam nga shtëpia. Edhe pse e dinte atë që kishte ndodhur, ai i linte sërish vetëm në shtëpi pa u shqetësuar.
Lajmi filloi të përhapej në qytet, sidomos tek aristokratët.
„Disa gra (të parisë) në qytet po thoshin: “Gruaja e Azizit (ministrit) deshi ta joshte shërbëtorin e vet. Asaj i ka rënë vërtet në kokë dashuria për të. Ne besojmë se ajo e ka humbur fare”. (Jusuf, 30)
Pra, ata e konsideronin si diçka të ulët që një grua aristokrate të flejë me një shërbëtor dhe skllav, por sikur të ishte i një shtrese të lartë nuk shihnin ndonjë gjë të keqe.
Këto fjalë i mbërritën gruas së Azizit e cila nuk mund të rrinte duarkryq. Ajo i ftoi për gosti gratë e elitës dhe pas ushqimit u ofroi mollë për të ngrënë. Teksa qëronin mollët të mbështetura në jastëkë të butë, gruaja e Azizit urdhëroi Jusufin alejhi selam të hyjë në dhomën e tyre. Kur e panë hijeshinë e Jusufit alejhi selam, gratë u mahnitën saqë nuk vunë re se në vend të mollëve, filluan të copëtojnë duart me thika.
„Kur dëgjoi për thashethemet e tyre, ajo i thirri ato në gosti, çdonjërës i dha nga një thikë dhe (i) tha (Jusufit): “Dil para tyre!” Kur e panë, gratë u mahnitën nga bukuria e tij, prenë duart dhe thanë: “O Zot, o Zot! Ky nuk është njeri, por qenka një engjëll fisnik!” (Jusuf, 31)
Një hijeshi e tillë nuk mund t’i përkasë një njeriu, por një engjëlli. Sakaq, gruaja e Azizit ndërhyri dhe tha:“Ajo tha: “Jo, ky është ai për të cilin ju më qortuat. Jam përpjekur ta josh, por ai është ruajtur nga gjynahu. Por, nëse ai nuk bën atë që e urdhëroj unë, me siguri që do të burgoset dhe do të poshtërohet”. (Jusuf, 32)
Ajo jo vetëm që nuk u turpërua dhe nuk u ndje ngushtë nga ajo që kishte ndodhur, por insistonte në pasionin e saj të verbër. Veç kësaj, ajo pohoi se Jusufi alejhi selam e kishte refuzuar.
Gratë elitare iu vërsulën Jusufit alejhi selam dhe secila e donte për vete. Tashmë nuk ishte vetëm gruaja e Azizit, por shumë gra që po çmendeshin pas Jusufit alejhi selam. Ajo që e vërteton këtë, është pyetja e mbretit që do të vijë më pas, i cili i pyet gratë:“Mbreti u tha (grave): “Si qe puna juaj kur deshët ta joshnit Jusufin?”. (Jusuf, 51)
Pra ishin të gjithë gratë që filluan ta joshin dhe u dhanë pas Jusufit alejhi selam ku secila e donte për vete. Ato nuk ishin gra dosido, por përfaqësonin shtresën më të lartë të Egjiptit, ishin gra të bukura, gra ministrash dhe pushtetarësh, të pasura dhe të pushtetshme.
Shumë dijetarë përmendin Jusufin alejhi selam kur interpretojnë hadithin e Profetit alejhi selam që thotë:“Shtatë kategori njerëzish do të strehohen nën hijen e Arshit të Zotit, atë Ditë kur nuk do të ketë hije tjetër përveç tij…. dhe një i ri që është ftuar nga një femër e bukur dhe e pushtetshme, por ai i përgjigjet:“Unë i frikësohem Zotit.“
Kushdo që vepron si Jusufi alejhi selam në raste të tilla, do të përfitojë nga ky privilegj.
Duke parë se situata veç vinte dhe rëndohej, Jusufi alejhi selam u lut:Ai tha: “O Zoti im, më shumë e dua burgun se atë ku më shtyjnë ato. Nëse Ti nuk e largon prej meje dredhinë e tyre, unë do të jepem pas tyre dhe do të bëhem nga ata që nuk (i) dinë (ligjet e Tua).” (Jusuf, 33)
Gratë elitare vunë në përdorim të gjithë arsenalin e marifeteve dhe dredhive të tyre me qëllim që ta bëjnë Jusufin alejhi selam për vete, por dështuan. Ai kishte kaluar në mbrojtjen e drejtpërdrejtë të Zotit.
„Dhe Zoti e plotësoi lutjen e tij dhe e shmangu nga dredhitë e tyre. Me të vërtetë, Ai dëgjon dhe di çdo gjë.“ (Jusuf, 34)
Lajmi se gruaja e Azizit ishte dhënë pas shërbëtorit dhe skllavit të saj, mori dhenë. Nuk mbeti njeri pa folur mbi këtë skandal, gjë e cila e shqetësoi pa masë atë. E gjendur përballë këtij skandali, ku të gjithë e stigmatizonin dhe talleshin, ajo vajti tek i shoqi dhe i qau hallin. Pasi e kuvenduan dhe e pleqëruan mirë këtë punë, Azizi vendosi ta ndëshkojë Jusufin alejhi selam. Ai urdhëroi që Jusufi alejhi selam të vendosej mbi një gomar, nga pas t’i shkonte një tellall që i binte daulles dhe përsëriste fjalët:“Jusuf çifuti, lakmoi padronet e tij dhe për këtë do të ndëshkohet me burg.“
„Pastaj u ra ndërmend atyre, pasi i panë shenjat (e pafajësisë së Jusufit) që ta burgosin për një kohë (në mënyrë që ngjarja të mos përhapej në popull).“ (Jusuf, 35)
Bashkë me Jusufin alejhi selam, në burg hynë dhe dy të rinj të tjerë. Gjatë qëndrimit në burg, të rinjtë prezantohen me Jusufin alejhi selam dhe me moralin, virtytet e tij, adhurimin dhe përkushtimin karshi Zotit. Një natë, dy të rinjtë shohin nga një ëndërr, të cilën ia treguan menjëherë në mëngjes Jusufit alejhi selam.
„Njëri prej tyre tha: “Unë kam parë (në ëndërr) veten, se si shtrydhja verë”. Tjetri tha: “Unë kam parë në ëndërr, se si mbaja në kokë bukë, të cilën e hanin shpendët. Shpjegona kuptimin e ëndrrave. Ne, me të vërtetë, shohim se ti je njeri i mirë.” (Jusuf, 36)
Para se t’u interpretojë ëndrrën, Jusufi alejhi selam filloi t’u flasë mbi vlerat e besimit në një Zot të vetëm.
„Jusufi tha: “Sa herë që t’ju vijë ndonjë ushqim (në ëndërr) si risk për ju, unë do t’ju lajmëroj se çfarë kuptimi ka, para se të bëhet realitet. Kjo është prej diturive që m’i ka mësuar Zoti im. Unë e kam flakur tej fenë e njerëzve që nuk besojnë Allahun e që mohojnë jetën tjetër. Unë besoj fenë e të parëve të mi – Ibrahimit, Is’hakut dhe Jakubit. Ne, kurrë nuk mund t’i shoqërojmë Allahut ndonjë gjë (në adhurim). Kjo është dhuntia e Allahut ndaj nesh dhe njerëzve të tjerë, ndonëse shumica e njerëzve nuk janë mirënjohës.“ (Jusuf, 37)
Duke qenë se fama e Ibrahimit alejhi selam kishte marrë dhen asokohe, ai u foli dhe mbi Ibrahimin alejhi selam dhe u tregoi se është pasardhës i tij. Me këtë, ai tregonte vlerat dhe privilegjet që i kishte dhënë Zoti. Kur u pyet profeti Muhamed alejhi selam se kush ishte i fismi, u përgjigj:“I fismi është biri i të fismit, biri i të fismit biri i të fismit. Jusufi biri i Jakubit, biri i Is’hakut biri i Ibrahimit.“
Të katër këtë ishin profetë, nder i cili nuk i është dhënë tjetër kujt përveç kësaj familjeje.
„O shokët e mi të burgut! A janë më mirë një mori zotash të ndryshëm apo Allahu, i Vetmi, Ngadhënjimtari? Ata që ju i adhuroni në vend të Allahut, janë vetëm emra, të cilët i keni vënë ju dhe të parët tuaj, pa pasur prej Tij asnjë argument. Vendimi i përket vetëm Allahut: Ai ka urdhëruar që të adhuroni vetëm Atë. Kjo është e vetmja fe e vërtetë, por shumica e njerëzve nuk e dinë.“ (Jusuf, 39-40)
Feja nuk mund të jetë e plotësuar dhe e vërtetë, vetëm kur u referohemi ligjeve të Zotit si në çështjet e riteve ashtu dhe në çështjet jetësore të përditshme. Vendimi final për çdo çështje, i përket vetëm Zotit. Feja është adhurim dhe legjislacion. Pas kësaj parathënieje, Jusufi alejhi selam ua interpretoi ëndrrën.
„O shokët e mi të burgut! Njëri prej jush do t’i shërbejë verë pronarit të vet, kurse tjetri do të kryqëzohet, e shpendët do të hanë prej kokës së tij. Kështu është caktuar kjo gjë për të cilën pyetët ju!” (Jusuf, 41)
I riu që do të kryqëzohej dhe zogjtë do hanin nga koka e tij, kur e dëgjoi këtë interpretim tha:“Jo. Nuk ishte e tillë ëndrra.“ Por Jusufi alejhi selam ia ktheu:“Kjo çështje ka përfunduar tashmë.“
Atij që do të shpëtonte dhe do i shërbente mbretit, Jusufi alejhi selam i kërkoi një nder.
„Jusufi i tha njërit prej këtyre të dyve, për të cilin e dinte se do të shpëtonte: “Përmendëm mua te pronari yt!”
Ai i kërkoi që t’ia rrëfejë historinë e Jusufit alejhi selam me shpresë se mos e nxjerr nga burgu. Por me të dalë, i riu e harroi fare Jusufin alejhi selam, edhe pse filloi punë tek mbreti si kamerier.
„Por djalli bëri që ai të harronte ta përmendte te pronari i vet dhe kështu, Jusufi mbeti edhe disa vjet në burg.“ (Jusuf, 42)
Me këtë, Zoti deshi që t’i japë një mësim të mirë Jusufit alejhi selam.
Në një rrëfenjë, thuhet se Xhibrili alejhi selam vajti tek Jusufi alejhi selam dhe i tha:“O Jusuf! Kush të mbrojti dhe të shpëtoi nga komploti i vëllezërve?!“ Jusufi alejhi selam iu përgjigj:“Allahu.“ Xhibrili alejhi selam e pyeti:“Po nga pusi, kush të nxorri dhe të shpëtoi?!“ Jusufi alejhi selam u përgjigj:“Allahu.“ Xhibrili alejhi selam e pyeti:“Po kush ta dha lirinë, pasi u shite si skllav?!“ Jusufi alejhi selam u përgjigj:“Allahu.“ Xhibrili alejhi selam e pyeti:“Po kush të mbrojti nga gratë?!“ Jusufi alejhi selam u përgjigj:“Allahu.“ Xhibrili alejhi selam i tha:“Atëherë përse kërkon ndihmën e dikujt tjetër?!“
„Por djalli bëri që ai të harronte ta përmendte te pronari i vet dhe kështu, Jusufi mbeti edhe disa vjet në burg.“ (Jusuf, 42)
Për këtë, Jusufi alejhi selam do të kalojë dhe disa vite të tjera në burg, pa u interesuar për të njeri.

Ëndrra e mbretit
Pasi kaluan disa vite, mbreti i Egjiptit sheh një ëndërr të çuditshme.
„Dhe tha mbreti: “Kam parë në ëndërr shtatë lopë të majme, të cilat po i hanin shtatë lopë të dobëta dhe kam parë shtatë kallinj të gjelbër e shtatë të tjerë të tharë. O paria ime, më shpjegoni ëndrrën time, nëse dini t’i interpretoni ëndrrat!” (Jusuf, 43)
Shtatë lopët e dobëta, i hanin shtatë lopët e majme. Shtatë kallinjtë e thatë pa kokra, mbështilleshin rreth shtatë kallinjve të mbushur me kokra dhe i shkatërronin. Interpretuesit e ëndrrave të mbretit nuk ditën si ta shpjegojnë dhe interpretojnë këtë ëndërr të çuditshme.
„Ata thanë: “Këto janë ëndrra të ngatërruara e ne nuk dimë t’i shpjegojmë.” (Jusuf, 44)
Në këtë kohë, shërbëtori i mbretit që kishte qenë në burg me Jusufin alejhi selam, kujtohet se ai i interpretonte ëndrrat.
„Njërit nga ata dy që shpëtoi (nga burgu), iu kujtua pas një kohe e tha: “Unë do t’ju njoftoj për shpjegimin e kësaj (ëndrre), vetëm më dërgoni (te Jusufi)!”
(Jusuf, 45)
Duke qenë se burgu ku ndodhej Jusufi alejhi selam ndodhej jashtë qytetit, shërbëtori u nis menjëherë me porosinë e mbretit.
„(Shërbëtori) I tha: “O Jusuf, o njeri i drejtë! Na shpjego (ëndrrën) për shtatë lopë të majme, të cilat hahen prej shtatë lopëve të dobëta dhe për shtatë kallinj të gjelbër e shtatë tjerë të tharë, që të kthehem te njerëzit e ta dinë edhe ata”. (Jusuf, 46)
Me ta dëgjuar, Jusufi alejhi selam ua interpretoi ëndrrën, madje u ofroi dhe një plan për të dalë nga kriza që priste Egjiptin dhe rajonin.
„(Jusufi) tha: “Do të mbillni shtatë vjet rresht. Prodhimin që do të korrni lëreni në kallinj, përveç një pakice që do t’ju shërbejë për të ngrënë, sepse pastaj do të vijnë shtatë vite të thata, të cilat do t’i harxhojnë ato që i keni ruajtur ju, përveç një pakice që mund të kurseni. Pastaj, pas këtyre do të vijë një vit plot shi për njerëzit, vit në të cilin ata do të shtrydhin(rrush, etj.).” (Jusuf, 47-49)
Kur e dëgjoi mbreti interpretimin e kësaj ëndrre dhe propozimin për të dalë nga kriza mbeti i mahnitur. Ai kërkoi menjëherë që Jusufi alejhi selam të dërgohej në pallatin mbretëror. I dërguari i mbretit shkon tek Jusufi alejhi selam në burg dhe i përcjell kërkesën e mbretit. Por Jusufi alejhi selam refuzon të dalë nga burgu. Thotë profeti Muhamed alejhi selam:“Zoti e mëshiroftë Jusufin alejhi selam, sa durimtar që u tregua! Për Zotin! Nëse do më jepej rasti të dal nga burgu do pranoja menjëherë.“
Jusufi alejhi selam refuzoi të dalë nga burgu, pa u shpallur pafajësia e tij për akuzat që i ishin veshur.
„Kur (Jusufit) i erdhi i dërguari, ai i tha: “Kthehu te mbreti yt e pyete: ç’patën ato gra që prenë duart e veta?” Me të vërtetë, Zoti im i di dredhitë e tyre”! (Jusuf, 50)
Menjëherë mbreti u interesua mbi të kaluarën e Jusufit alejhi selam dhe shkakun që ishte penalizuar me burg. Pasi dëgjoi se çfarë kishte ndodhur, ai i mblodhi gratë dhe i pyeti.
„Mbreti u tha (grave): “Si qe puna juaj kur deshët ta joshnit Jusufin?”. Ato thanë: “Allahu na ruajt! Ne nuk dimë asgjë të keqe për atë”. Gruaja e Azizit (ministrit) tha: “Tani do të dalë në shesh e vërteta! Unë u përpoqa që ta joshja atë; ai është vërtet njeri i drejtë që ta dijë ai (burri im), se unë nuk e kam tradhtuar gjatë kohës së mungesës së tij. Vërtet, Allahu nuk u jep fund të mirë dredhive të tradhtarëve. Unë nuk e shfajësoj veten, sepse shpirti (i njeriut)është fort i prirur për të keqe, përveç atij që e mëshiron Zoti im. Me të vërtetë, Zoti im është Falës dhe Mëshirë-plotë”. (Jusuf, 52)
Disa interpretues të Kuranit, mendojnë se fjalët e fundit janë të Jusufit alejhi selam dhe jo të gruas së Azizit. Por në fakt, janë fjalët e gruas së Azizit.
Kur mbreti konstatoi pafajësinë e Jusufit alejhi selam, urtësinë e tij, dijet dhe aftësitë e rralla, vendosi ta marrë si këshilltarin e tij më të afërt. Një njeri që nuk del nga burgu pa u provuar pafajësia, patjetër që është i ndershëm.
Kur Jusufi alejhi selam u takua me mbretin dhe biseduan gjatë, mbreti u mahnit nga virtytet dhe aftësitë e tij.
„Mbreti tha: “Ma sillni atë, do ta marr pranë vetes.” Pasi bisedoi me të, i tha: “Qysh sot, ti ke pozitë të lartë dhe je i besuar.” (Jusuf, 54)
Duke qenë se Jusufi alejhi selam gëzonte aftësi të rralla administrative dhe nga jetesa në pallatin e ministrit të financave, e dinte si shpërdoroheshin paratë e shtetit, paraqiti kërkesën që këtë ministri ta drejtonte ai vetë.
„(Jusufi) i tha: “Më cakto përgjegjës të depove të vendit, sepse unë jam ruajtës dhe njohës (i mirë i këtyre punëve)”. (Jusuf, 55)
Mbreti ia pranoi këtë kërksesë dhe menjëherë e emërtoi si ministër të financave.
„Dhe kështu, Ne i dhamë Jusufit pozitë në atë vend dhe ai kishte çfarë të dëshironte. Ne e shpërblejmë me mëshirën Tonë, kë të duam dhe, punëmirëve nuk ua humbim shpërblimin. Ndërsa shpërblimi i jetës tjetër është më i mirë për ata që besojnë dhe e kanë frikë Allahun.“(Jusuf, 56)
Mbreti i la dorë të lirë Jusufit alejhi selam në administrimin e të gjithë çështjeve administrative. Në një rrëfenjë, thuhet se mbreti i tha një ditë Jusufit alejhi selam:“O Jusuf! Mua nuk më ka mbetur nga pushteti gjë tjetër përveç fronit ku jam ulur. Gjithçka tjetër është në dorën tënde.“
Shtatë vitet e bollëkut dhe begatisë, Jusufi alejhi selam i shfrytëzoi në mënyrën më të mirë. Të mirat materiale u shtuan jashtë mase. Ashtu siç kishte caktuar dhe planin e punës, Jusufi alejhi selam filloi menjëherë magazinimin e prodhimit të tepërt, për të përballuar vitet e zizë. Pas shtatë vitesh bollëk, filluan shtatë vite të tjera zie dhe thatësire. Zia e bukës u përhap në të gjithë rajonin, deri në Palestinë.
Jakubi alejhi selam bashkë me fëmijët e tjerë vazhdonin të jetonin në shkretëtirë dhe nuk i shpëtuan dot zisë së bukës. Kurse çmimi i drithit ishte rritur në përmasa të frikshme, saqë pak syresh kishin mundësi ta blenin.
Sakaq, mes njerëzve ishin përhapur fjalë se Azizi i Egjiptit, shiste drithë me të njëjtin çmim që kishte qenë para thatësirës dhe zisë. Kudo ishin ngritur çmimet, përveç në Egjipt. Kjo bëri që karvanët të vërshojnë nga të katër anët për në Egjipt për tu furnizuar me drithë. Jusufi alejhi selam u shiste drith me të njëjtin çmim që kishte qenë më parë dhe për çdo personi që ndodhej në karvan, i shiste vetëm një deve drithë. Këtë e bënte me qëllim që të shmangë matrapazët e pangopur.
„Dhe erdhën vëllezërit e Jusufit e hynë tek ai. Ai i njohu, por ata nuk e njohën.“ (Jusuf, 58)
Si shumë të tjerë, edhe vëllezërit e Jusufit alejhi selam u nisën për në Egjipt për të blerë drith. Jusufi alejhi selam i njohu menjëherë, kurse ata nuk e njohën. Menjëherë ai filloi t’i pyesë nga vinin, si quhej babai i tyre, sa vëllezër ishin, a kishin vëllezër të tjerë etj…
„Kur i furnizoi ata me ushqim të nevojshëm, u tha: “Më sillni vëllain tuaj prej babait! A nuk e shihni se unë jua jap masën të plotë dhe jam më i miri mikpritës?“ (Jusuf, 59)
Përveçse u shiste drithë me të njëjtin çmim që kishte qenë para zie, Jusufi alejhi selam u jepte disa kg më shumë. Përveç kësaj, të gjithë hallexhinjtë që vinin për të blerë drithë, ishin miq të Jusufit alejhi selam derisa të largoheshin.
„Nëse nuk ma sillni atë, nuk do të ketë më ushqim për ju dhe mos ejani tek unë!“ (Jusuf, 60)
Ai u kërkoi që herën tjetër, kur të vinin të furnizohen me drithë, të sillnin dhe vëllain e vogël. Përndryshe, Jusufi alejhi selam do e konsideronte këtë si tradhti dhe do i merrte si spiunë të ndonjë shteti apo mbretërie tjetër.
„Ata thanë: “Ne do të përpiqemi disi, që ta sjellim nga baba i tij dhe do ta bëjmë këtë”.(Jusuf, 61)
Veç kësaj, Jusufi alejhi selam i urdhëroi shërbëtorët dhe punëtorët që mallin që vëllezërit e tij kishin sjellë për të shkëmbyer me drithë, t’ua kthenin sërish, por ta fshihnin bashkë me drithin. Kjo, me qëllim që herën e dytë, kur të vijnë sërish të furnizohen, të kenë mall për ta shkëmbyer.
„Jusufi u tha shërbëtorëve të vet: “Ngarkoni barrët në kafshët e tyre e ua fusni brenda paratë! Ata do t’i gjejnë ato, kur të shkojnë te familja e vet, kështu që do të kthehen përsëri te ne”. (Jusuf, 62)
Me të mbërritur në Palestinë pranë familjes së tyre, vëllezërit u mënjanuan me babanë e tyre Jakubin dhe i rrëfyen gjithçka. Ndër të tjerë i treguan dhe kërkesën e Jusufit alejhi selam për të marrë me vete dhe Benjaminin.
„Kur u kthyen te babai i tyre, ata thanë: “O ati ynë! Nuk do të na japin më ushqim. Prandaj dërgoje me ne vëllain tonë, që të mund të marrim ushqim; të sigurojmë se ne do ta ruajmë atë!” (Jusuf, 63)
Jakubi alejhi selam nuk e priti mirë këtë kërkesë të djemve të tij. Ai ishte zhgënjyer më parë prej tyre dhe tani e kishte të vështirë t’ju zinte besë.
„Ai u tha: “A mos vallë t’jua besoj juve, ashtu siç jua pata besuar më parë vëllain e tij? Allahu është Ruajtësi më i mirë dhe Ai është më i mëshirshmi i mëshiruesve!“ (Jusuf, 64)
Por një ndodhi tjetër do e bëjë Jakubin alejhi selam të mendohet, madje të ndryshojë dhe mendje.
„Kur i çelën barrët e tyre dhe gjetën të hollat e tyre, që ua kishin kthyer, ata thanë: “O ati ynë! Ç’duam më tepër? Këto janë gjërat tona; na janë kthyer. Ne do ta furnizojmë familjen tonë, do ta ruajmë vëllain tonë dhe do ta shtojmë një barrë deveje (ushqim), e kjo është barrë e lehtë.” (Jusuf, 65)
Ky ministër që shet drithë me të njëjtin çmim që ka qenë para zie, madje u ktheka dhe mallin që kishin shkëmbyer me drithë nuk qenka njeri i zakonshëm. Kështu, Jakubi alejhi selam pranoi ta dërgojë djalin e vogël Benjaminin, por më parë u mori besën.
„Ai tha: “Unë kurrsesi nuk do ta dërgoj me ju, derisa të betoheni në Allahun, se do të ma ktheni, me përjashtim të rastit kur ju rrezikon ndonjë e keqe e madhe (të gjithëve).” Kur ata u betuan, ai u tha: “Allahu është dorëzënës për atë që flasim ne.“ (Jusuf, 66)
Para se të nisën, Jakubi alejhi selam i porositi që kur të hynin në Egjipt, të mos hynin të gjithë nga e njëjta derë. Kjo, pasi njëmbëdhjetë djem të rinj, mund të binin në sy dhe dikush mund t’i xhelozonte dhe merrte mësysh.
„O djemtë e mi, mos hyni nga e njëjta portë (e qytetit), por nga porta të ndryshme. Unë nuk mund të largoj prej jush asgjë nga (ajo që ju ka caktuar) Allahu! Se pushteti i përket vetëm Allahut. Tek Ai mbështetem unë dhe tek Ai le të mbështeten ata që dëshirojnë të jenë të mbështetur (tek Allahu)”! (Jusuf, 67)
Ai e dinte se syri i keq është realitet dhe se ai – siç thotë dhe profeti Muhamed alejhi selam – e çon njeriun drejt varrit.
Kështu, kur mbërritën në Egjipt, njëmbëdhjetë vëllezërit u ndanë dhe hynë në qytet nga dyer të ndryshme.
„Kur ata hynë (në qytet), ashtu siç i urdhëroi babai i tyre, dëshira e Jakubit u përmbush, por kjo nuk i ndihmoi aspak para caktimit të Allahut. Ai (Jakubi), në të vërtetë, ka qenë dijetar i madh, sepse Ne e kemi mësuar, por shumica e njerëzve nuk e di.“ (Jusuf , 68)
Dijetarët myslimanë kanë debatuar rreth etiketimit të Jakubit alejhi selam nga ana e Zotit si dijetar të madh. Ata thonë se kjo për shkak se në çdo fjali që thoshte, Jakubi alejhi selam patjetër që do të përmendte emrin e Zotit.
„Kur dolën para Jusufit, ky e afroi vëllanë e vet (Beniaminin) dhe i tha: “Unë në fakt jam vëllai yt dhe mos u hidhëro për atë që më bënë vëllezërit tanë!” (Jusuf, 69)
Siç e kishte zakon, Jusufi alejhi selam i strehonte të gjithë të ardhurit për të furnizuar me drithë. Kur u takuan me Jusufin alejhi selam, ky i ndau vëllezërit nga dy persona në një dhomë dhe Benjaminin e mbajti për vete. Kur të gjithë vajtën në dhomat e tyre, Jusufi alejhi selam mbeti vetëm me Benjaminin. Aty, ai e përqafoi fort dhe i tregoi se kush ishte.
Pasi i përgatiti për udhëtim, Jusufi alejhi selam urdhëroi që në ngarkesën e Benjaminit, të fshihej njësia matëse e drithit.
„Pasi i furnizoi me ushqimin e nevojshëm, (Jusufi) shtiu një gotë (të çmueshme) në ngarkesën e vëllait të vet e pastaj një lajmëtar thirri:“O karvan, ju jeni vjedhës të vërtetë!”(Jusuf, 70)
Pasi kishin përshkruar një copë rrugë, ushtarët e Jusufit alejhi selam u qepen nga pas derisa i arrijnë. Kjo ceket në ajetet e mëposhtme:
„Ata u kthyen drejt tyre (e thanë): “Ç’ju ka humbur?“ Thanë: “Po kërkojmë gotën e mbretit. Kush e sjell atë, ka shpërblim një barrë deveje ushqim. Unë për këtë jam dorëzënës”. (Vëllezërit e Jusufit) thanë: “Betohemi për Allahun, ju e dini se ne nuk kemi ardhur të bëjmë turbullira në këtë vend dhe nuk jemi vjedhës”. Ata pyetën: “E cili do të jetë dënimi, nëse ju gënjeni”? (Vëllezërit) thanë: “Dënimi për atë, në barrën e të cilit gjendet gota, është që të mbahet peng ai vetë. Kështu i dënojmë ne keqbërësit.” (Jusuf, 71-75)
Sipas ligjeve të Jakubit, hajduti shndërrohej në skllav të personit që ka vjedhur. Ndërkohë që sipas ligjeve të Egjiptit, hajduti vritej. Jusufi alejhi selam donte që i vëllai të dënohej sipas ligjit të Jakubit, pasi synonte ta mbajë në Egjipt.
„Dhe nisi të kontrollojë barrët e tyre para barrës së vëllait të Jusufit. Pastaj nxori gotën nga barra e vëllait të tij. Kështu, Ne e mësuam Jusufin, që ta bënte këtë dredhi. Ai, sipas ligjit të mbretit nuk mund ta merrte (për skllav) vëllanë e vet, përveç se me vullnetin e Allahut. Ne e ngremë lart atë që duam, e mbi çdo të ditur është një i Gjithëdijshëm.“ (Jusuf, 76)
Ky ishte një plan i rregulluar nga vetë Zoti, me qëllim që Jusufi alejhi selam ta mbante vëllanë e tij Benjaminin.
„(Bijtë e Jakubit) thanë: “Nëse ka vjedhur, më parë ka vjedhur edhe vëllai i tij!”148 Jusufi heshti për këtë dhe nuk shpalli gjë, por mendoi në vetvete: “Ju jeni në pozitë më të keqe. Allahu është më i dijshëm për ato që thoni ju”. (Jusuf, 77)
Kur kishte qenë ië vogël, Jusufi alejhi selam i kishte vjedhur gjyshit nga nëna idhullin që ai adhuronte dhe ia kishte thyer. Këtë fakt e përmendën vëllezërit e Jusufit alejhi selam në ajetin e mësipërm.
(Bijtë e Jakubit) thanë: “O ministër, ai e ka babanë shumë plak, andaj merr ndonjërin prej nesh në vend të tij! Ne po shohim se ti je bamirës”. (Jusufi) tha: “Allahu na ruajtë, si të marrim atë tjetrin në vend të atij te i cili e kemi gjetur sendin tonë! Atëherë, ne, me të vërtetë, do të ishim të padrejtë!” (Jusuf, 78-79)
Ata u përpoqën ta bindin Jusufin alejhi selam që ta lërë të lirë Benjaminin, por nuk mundën.
„Meqë e humbën shpresën në të (Jusufin), u shpërndanë dhe u këshilluan fshehurazi. – Kur një beduin e dëgjoi këtë ajet dhe mënyrën si është përmbledhur e gjithë ndodhia, tha:“Për Zotin këto fjalë nuk janë fjalë njerëzish.“ – Më i madhi nga ata tha: “A nuk e dini që babai juaj ka marrë prej jush betimin në Allahun. Ju edhe më parë e keni shkelur betimin që bëtë për Jusufin. Nuk do të ndahem prej këtij vendi, derisa të më lejojë babai im ose të më gjykojë Allahu, sepse Ai është Gjykatësi më i mirë. Kthehuni te babai juaj dhe thoni: “O babai ynë, djali yt ka vjedhur. Ne dëshmojmë vetëm për atë që dimë. Ne nuk mund ta parashikonim të panjohurën. Pyet banorët e qytetit në të cilin kemi qenë dhe karvanin me të cilin kemi udhëtuar dhe ki besim se ne themi të vërtetën”! “ (Jusuf, 80-82)
Kur e hodhën Jusufin alejhi selam në pus, babait i thanë:“Por ti nuk na beson, edhe sikur të themi të vërtetën”. (Jusuf, 17)
„Jakubi tha: “Nuk është kështu, por ju keni kurdisur diçka. Unë do të kem durim. Shpresoj se Allahu do të m’i kthejë të gjitha, sepse Ai, në të vërtetë, është i Gjithëdijshëm dhe i Urtë” U largua prej tyre dhe tha: “O i mjeri unë për Jusufin!” Sytë i ishin zbardhur prej pikëllimit dhe ishte plot zemërim.“ (Jusuf, 83-84)
Jakubi alejhi selam e mbante hidhërimin dhe zemërimin në zemër, pa e shfaqur, gjë e cila ia rëndonte dhe më shumë gjendjen.
„Ata thanë: “Për Allahun, ti po e përmend Jusufin pa pushim, saqë do të sëmuresh rëndë ose do të vdesësh!” (Jakubi) tha: “Unë dhimbjen time dhe pikëllimin tim ia paraqes vetëm Allahut e nga Allahu di atë që nuk e dini ju”. (Jusuf, 85-86)
Më pas, Jakubit alejhi selam i lind sërish një fije shpresë gjë e cila shpaloset në ajetin:
“O bijtë e mi, shkoni e kërkoni lajme për Jusufin dhe vëllain e tij dhe mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut. Shpresën në mëshirën e Allahut nuk e humb askush, përveç jobesimtarëve”. (Jusuf, 87)
Vëllezërit e Jusufit alejhi selam mblodhën ca mallra të pavlera për t’i shkëmbyer me drithë dhe u nisën për në Egjipt.
„Kur ata dolën para Jusufit, thanë: “O ministër, ne dhe familjen tonë e ka goditur një fatkeqësi e madhe dhe kemi sjellë pak gjëra! Sidoqoftë, na e plotëso masën (për ushqimin)tonë dhe na jep lëmoshë, sepse Allahu i shpërblen dhënësit e lëmoshës”. (Jusuf, 88)
Drithi që merrnin nga Egjipti u mjaftonte vetëm për një vit. Kështu, ata i qanë hallin se u kishte mbaruar drithi, por edhe se malli që kishin sjellë për ta shkëmbyer ishte i pavlerë. Prandaj, i kërkonin që të mos i kthejë duarbosh, por t’u japë diçka, qoftë dhe në formë lëmoshe.
Jusufi alejhi selam, duke parë se në ç’gjendje kishin përfunduar, nuk deshi që të nënshtroheshin më shumë, por u tregoi të vërtetën.
Ai tha: “A nuk e mbani mend çfarë keni bërë me Jusufin dhe vëllanë e tij, kur ishit të paditur?” Ata thanë: “Vallë, ti je vërtet Jusufi?!” (Jusuf, 89)
Nga dita që e kishin hedhur Jusufin alejhi selam në pus kishin kaluar njëzet e dy vite. Asokohe Jusufi alejhi selam ishte vetëm dymbëdhjetë vjeç, kurse sot ishte tridhjetë e katër vjeç.
„Ai u përgjigj: “Po, unë jam Jusufi e ky është vëllai im. Allahu na mëshiroi. Atë që ruhet (nga gjynahet) dhe bëhet i durueshëm, Allahu e shpërblen, se Ai kurrë nuk ia humb shpërblimin punëmirëve”. Ata thanë: “Betohemi për Allahun, vërtet që Allahu të ka ngritur ty mbi ne dhe ne paskemi qenë vërtet të gabuar”. Ai u tha: “Sot s’ka qortim për ju; Allahu do t’ju falë. Ai është më i mëshirshmi i mëshiruesve! Shkoni me këtë këmishë timen dhe vëreni në fytyrën e atit tim e ai do të shohë, dhe m’i sillni tërë familjet tuaja!” (Jusuf, 90-93)
Me t’u nisur karvani nga Egjipti në për Palestinë, Jakubi alejhi selam ndjeku erën e Jusufit alejhi selam. Udhëtimi nga Egjipti për në Palestinë zgjaste tetë ditë.
„Kur karvani u largua nga vendi (Egjipti), babai i tyre tha:“Unë, me të vërtetë, po ndiej erën e Jusufit, ndonëse ju mund të më quani matuf ”. Ata thanë: “Për Allahun, me të vërtetë, ti edhe tani qëndron në gabimin e mëparshëm”. Kur erdhi sjellësi i lajmit të mirë dhe ia vuri këmishën në fytyrë, atij iu kthye shikimi. Ai tha: “A nuk ju kam thënë se unë di nga Allahu atë që ju nuk e dini”. Ata thanë: “O babai ynë, kërko falje për ne e për gabimet tona! Ne paskemi qenë vërtet gjynahqarë”. Ai u përgjigj: “Do ta lus Zotin tim që t’ju falë. Pa dyshim që Ai është Falësi dhe Mëshirëploti”. (Jusuf, 94-98)
Jakubi alejhi selam nuk e luti menjëherë Zotin që t’i falë djemtë e tij, pasi e kishte zemrën të mbushur plot hidhërim e pikëllim, pikërisht prej tyre.
„Kur ata hynë te Jusufi, ai i afroi pranë prindërit e vet dhe tha:“Hyni në Egjipt! Me lejen e Allahut, ju do të jeni të sigurt prej çdo të keqeje”. Ai i ngriti prindërit e vet në fron dhe ata të gjithë iu përulën atij. – Me t’u bashkuar, të gjithë i ranë në sexhde, prindërit dhe vëllezërit. Asokohe përulja ishte e lejuar, pasi ishte formë nderimi. – Ai tha: “O babai im, ky është shpjegimi i ëndrrës sime të dikurshme. Zoti im e përmbushi atë. – siç e kemi cekur në fillim, Jusufi alejhi selam pa në ëndërr njëmbëdhjetë yje, diellin dhe hënën që i përuleshin dhe kjo ëndërr ishte përmbushur tashmë. – Mua më bëri mirësi, kur më nxori nga burgu, kurse juve ju solli nga shkretëtira, pasi djalli pati futur ngatërresë midis meje dhe vëllezërve të mi. Vërtet, Zoti im është i Butë me kë të dojë; Ai është i Gjithëdijshmi dhe i Urti!“ (Jusuf, 99-100)
Më pas, Jusufi alejhi selam lutet:
O Zoti im! Ti më ke dhënë pushtet dhe më ke mësuar shpjegimin e ëndrrave! O Krijues i qiejve dhe i Tokës, Ti je Mbrojtësi im edhe në këtë botë, edhe në botën tjetër! Bëj që të vdes si mysliman dhe më shoqëro me punëmirët (në botën tjetër)!” (Jusuf, 101)
Pas gjithë atyre sfidave dhe sprovave nga më të ndryshmet, Jusufi alejhi selam e luste Zotin që ta mbyllë jetën si mysliman.

Përshtati: Elmaz Fida